ค่ำคืนวันนั้น เป็นโอกาสที่ผมรับทราบวิธีการรวบรวมความทรงจำของมนุษย์ ซึ่งอาจทบทวนย้อนไปถึงอดีตเก่าแก่ ยิ่งกว่าสมัยที่เราเป็นเด็กแบเบาะ หรือนอนคุดคู้อยู่ในครรภ์

พระภิกษุสองสามท่าน อยู่ห่างจากเราไม่เกินหนึ่งวา แต่สุ้มเสียงของท่านเหมือนกับดังมาจากสถานที่อันไกลแสนไกล ร่างการเนื้อหนังมังสาของท่านถูกบรรยากาศภายในพระอุโบสถอันกว้างขวาง แทรกแยกท่านไว้ ราวกับอยู่คนละภพ เป็นโบสถ์ที่นอกจะมีรูปร่างแปลก ยังมีกระแสของความกดดันอันเร้นลับแผ่ซ่านอย่างประหลาด พระประธานองค์ใหญ่ประทับนั่งอยู่บนฐานชุกชีลายปูนปั้นประดับกระจก มีแสงสว่างส่องต้ององค์พระจนสีทองเกิดประกายเจิดจ้า บริเวณอื่นนอกจากนั้นความมืดปกคลุมทึมทึบสลัวหน้ากลัว ณ ผืนดินจุดเดียวกันนี้ เคยก่อสร้างเป็นพระอุโบสถแล้วก็พัง แล้วก็มีการสร้างกันขึ้นใหม่อีก อย่างน้อยก็สามครั้งสามหน เท่าที่หลักฐานปรากฏ ท่านพระครูญาณสังวร เจ้าอาวาสขอพระราชทานผูกพัทธสีมา ในรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ประกาศนามวัดว่า "อัมพวัน"

สมเด็จพระสังฆราช สุก ไก่เถื่อน วัดราชสิทธาราม ผู้ทรงพระเมตตาธรรมสามารถทำให้ไก่ป่าเปลี่ยวกลับเชื่องได้ ได้รับพระราชทานเป็นองค์หลังสุด ต่อจากนั้นก็เว้นว่างมาถึงหนึ่งร้อยห้าสิบปี ก่อนจะถึงสมเด็จพระญาณสังวรแห่งวัดบวรนิเวศวิหาร ขณะนี้ พระครูญาณสังวร แห่งวัดอัมพวันก็เป็นที่เลื่องลือมาก ทั้งด้านปริยัติและปฏิบัติ ฝรั่งชาวฮอลันดาเข้ามาค้าขายติดต่อกับราชอาณาจักรไทย ครั้งแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ได้นำเอาพระพุทธรูปนาคปรกสององค์เข้ามาถวาย สมัยพม่ายกทัพมารบพระนครศรีอยุธยา ตั้งทัพอยู่ปากแม่น้ำบางพุทราลพบุรี ทำลายวัดวาอารามต่าง ๆ เสียหายเป็นอันมาก แต่วัดอัมพวัน ปลอดภัยรอดอยู่ได้อย่างอัศจรรย์ พระพุทธรูปนาคปรกที่ฝรั่งนำมาถวายในผ่านดินสมเด็จพระนารายณ์ฯ ยังคงสภาพสมบูรณ์เก็บรักษาอยู่จนกระทั่งทุกวันนี้

นอกจากนั้นยังศึกษาพระอภิธรรมกับพระอาจารย์เตชิน ภิกษุชาวพม่า ณ สำนักวัดระฆังโฆษิตาราม ธนบุรี ศึกษาวิชาโอกาสาสตร์จากสมเด็จพระสังฆราช (ญาโณทย มหาเถร) วัดสระเกศวรวิหาร อีกด้วย ผมไปที่วัดอัมพวันครั้งแรกมิได้ตั้งใจ โดยติดไปกับคุณ ท. เลียงพิบูลย์แห่งคณะ "กฎแห่งกรรม" และคุณประสิทธิ์ การุณยวนิช ผู้ก่อตั้งเมตาฟิสิคส์ อินสติติวออฟไทยแลนด์